O Edouard Chiline: E sovjetsko Rusko 20. dži 30. berša andro bišto šel berša the e romaňi renesancija.

o vakeriben

17.12.2018 18:30

Display, Dittrichova 9, Praha 2

Sar has andro berš 1917 andre Rusko e revolucija (jekhezoros eňavar šel berš the deštheeft a) ta paľis has but aver, u oda pejľas the pro Roma andre Rusko. But romista the o odborňika pre kala berša vakeren the leperen ča pal o romano teatros (1930) the pal oda, hoj andre romaňi čhib has thode varesave poľiticke brožuri the o pamfleti. Has kada čačes savoro? Na kampel amenge te rodel čeporo buter te dikhas pale pal kada časos? Ada ďives te amen hin o Facebook the o Instagram šaj sig the lokes arakhas o historicka ačhibena. No, predal o dromara, minoriti, save pal e luma phirenas but šel berš u na džanenas but pal e historija oda has akor čačes vareso baro. Hin bibacht, hoj le Romen nane irimen historicka ačhibena. Varekana o Roma bajinenas ča pal oda, so chana, kaj sovena aver ďives u te irinel, abo te genel na džanenas. Na phirenas andro školi. Nane len irimen historija, savi šaj buter jekhetanes phandelas le Romen sar narodos (nacija). Pre visa, sar phenen o Čhinde „Šoha ma bister“ šaj phenas hoj o romano dživipen dikhel o lava „Šoha ma leper“.

Avas pale kije historija NEP. Sar phenenas Nová ekonomická politika, savi has kerďi andro berš 1921 anďa vareso le kapitalismostar. O Sovětský stát merkinelas pal angluno themakero barvaľipen sar hin o těžký průmysl, o love andro banki the sa so perel tel o droma – doprava, u o cikneder tarhos džalas polokeder. O podňiki save has andro vast jekhe manušeske, o reštauraciji, o skľepi, e viroba kaj kerenas cikneder veci the varesave podňiki dine pale le manušenge. O manuša pale šaj kerenas pre pengere roľi, pro farmi, akor, te kerena buťi sar e komunita the kerena pro roľi o manuša andal jekh fameľija. O daňi denas o rolňika sar kvóty u e phuv ľikerelas andro vasta o štatos.

Vašoda, kaj but manuša akor na džanenas te irinel, te genel, ta o rajaripen chudľa pal kada te bajinel, the mukhľa bari sikhľuvipeneskeri kampaňa the kerďa nevi reorganizacija andro školstvos. O školi has hijaba, no dikhelas e komunisticko ideologija, o manuša andro školi sikhľuvenas the kerenas fizicko buťi. Šaj oda andre kala ďivesa avel pro čudaľipen, no na rusika naciji the aver minoriti, save perenas tel rusiko rajaripen penge šaj kerenas pengere školi, has oda programos, savo dikhelas jekh oficijalno poľiticko ideologija. E doktrina, kaj pen jekhetanes phandelas o komunismos the nacijengere kulturi anďa baro manušengero uprehazdľipen. Pal o berš 1925, kana has imar o sovjetsko rajaripen zoralo, has charno časos, andre savo has dino o vast le nacijenge the jon šaj bararenas pengeri kultura.

Andro ďives 20. 2. 1928 dine o novini Izvěstija ľil VTZIK u vičinde les Centralno viboris savore Romenge, save dživen andre Rusko federacijaandro ľil has irimen, te o Roma na phiren le verdanenca u te chuden te bešel pre jekh than. Paš oda savore organi kampenas le Romenge te del e phuv, kaj kerena o zemědělská družstva.

Revolučno zor the sajipen pal maškarkulturno dživipen the o silhľuvipen, te džalas pal o Roma, phundraďa le Romenge o vudar, hoj šaj kerde andro berš 1929 literarno sgejľipen Romengero lav (Romské slovo). Andro sgejľipen has o manuša Ivan Rom - Lebeděv, M. Polyakova, N. Duadorova, K. Alekseeva, A. Polyakov, G. Lebeděv the but aver. O sgejľipen kamelas „te zaraľol e romaňi čhib the te irinel romaňi literatura“. O artos, o bašaviben the o ďivadlos (teatros) ušťelas pro pindre the le artistenge pes phundraďa o drom. Peršo ašundo ačhiben andro romano artos has e premijera andro teatros Včera a dnes andro berš 1931 u has oda andro peršo romano teatros Romen andre Moskva. Kada teatros hin ada ďives agorutno olestar, so šaj leperas te džal pal aja ašunďi romaňi renesancija the oda, sar o sovjetsko rajaripen kamelas te del o vast la romaňa čhibake the le sikhľuvipeneske andro školi.

Edouard Chiline hin khatar e romaňi komunita Nižnij Novgorod andre Rusko. Uľiľa andro berš 1968 the študinelas ďivadelno historija the filmovo manažmentos pre Moskevská akademie divadelních umění . Leskeri angluňi buťi has dži akana andro filmos, kultura the o medija. Kerďa the diňa avri o Rombiblio, nekbareder online adresaris te džal pal e romaňi literatura the šaj les arakhen pre www.rombiblio.ru. Aver projekta hin pal e poĺiticko ekonomika te džal pal o maškarthemutno filmovo festivalos, caloevropsko kinematograficko migracija te džal pal upralnacijakero filmos. O Edouard Chiline irinelas andro but filmova the medialna žurnala, pre leskero avrirodkeriben dine o love e Nadace Soroce the Nadace Next Page.

O vakeriben džala andre angľicko čhib, the avela thodo čechiko čhib.

Te avena te šunel, na poťinena love

E akcija hin kerďi jekhetanes le tranzit.cz

o vast den: Ministerstvo kultury ČR, MČ Praha 2, Magistrát hl. m. Prahy, Agosto Foundation

Lasă un răspuns

Adresa ta de email nu va fi publicată. Câmpurile obligatorii sunt marcate cu *

ROMANI
CZECH ENGLISH ROMANI